Antigua ve Barbuda, vatandaşlık programını önümüzdeki ay gibi yakın bir tarihte kapatabilir. Karayip ülkelerinin 12 Kasım’a kadar neyi koruyacaklarına karar vermeleri gerekiyor: vatandaşlık programlarını mı, yoksa Schengen Bölgesi’ne vizesiz erişimi mi?

Ne Oldu?

19 Ekim’de gerçekleştirilen teknik toplantıda AB, Doğu Karayip ülkelerine bir ültimatom verdi: programları sürdürüp Schengen Bölgesi’ne vizesiz erişimi kaybetme riskini almak veya 12 Kasım’a kadar programları askıya alma taahhüdünde bulunmak. Bu durum, yatırım yoluyla vatandaşlık programı yürüten beş ülkenin tamamını kapsıyor: Antigua ve Barbuda, Dominika, Grenada, Saint Kitts ve Nevis ve Saint Lucia.

Avrupa Komisyonu, haziran ayında bu ülkelere gönderdiği mektuplarda programların 1 Haziran 2028’e kadar sonlandırılmasını talep etmiş ve 2 yıllık bir geçiş süresi öngörmüştü. Şimdi ise karar vermek için 3 haftadan az süre kaldı. Bunun yeni başvuruların derhal durdurulması mı, yoksa programların 2028’e kadar aşamalı olarak sonlandırılması sürecinin başlatılması mı anlamına geleceği henüz net değil.

Neden 12 Kasım? Avrupa Komisyonu, vize muafiyetini askıya alma mekanizmasına ilişkin raporunu Aralık 2026’da sunacak. Görünüşe göre AB, o tarihe kadar ülkelerden net bir yanıt almak istiyor.

Antigua ve Barbuda, beş ülke arasında ültimatoma kamuoyu önünde ilk yanıt veren ülke oldu. Başbakan Gaston Browne, Bakanlar Kurulunun yatırım yoluyla vatandaşlık programını sonlandırma eğiliminde olduğunu açıkladı.

Karayip Ülkeleri Nasıl Bir İkilemle Karşı Karşıya?

  1. Gelir. IMF tahminlerine göre programlar, 2023 yılında bölgeye $700–800 milyon kazandırdı. Vatandaşlık programları, kamu gelirlerinin önemli bir bölümünü oluşturuyor: Dominika’nın program geliri 2022’de GSYİH’nin %36,6’sına, Saint Kitts ve Nevis’in program geliri ise 2023’te %22’sine ulaştı. Yerine başka bir kaynak bulmadan bu gelirden vazgeçmek son derece zor.
  2. Vizesiz seyahat. Ülkeler programları sürdürmeyi seçerse yüz binlerce dolar yatırım yapan kişiler, pasaportlarının başlıca avantajlarından birini kaybetme riskiyle karşılaşacak. Avrupa Komisyonu tahminlerine göre beş ülke, programları kapsamında yaklaşık 107.000 pasaport verdi. Avrupa’ya vizesiz seyahat imkânı, başvuru sahiplerinin temel motivasyonlarından biriydi.

Antigua ve Barbuda pasaportu sahipleri açısından risk daha da büyük. Kanada, 2017’den bu yana ülke vatandaşlarından vize istiyor. ABD ise doğrudan vatandaşlık programını gerekçe göstererek 1 Ocak 2026’dan itibaren bu kişilerin ülkeye girişini kısmen askıya aldı.

Schengen Bölgesi ve Birleşik Krallık, başlıca vizesiz seyahat destinasyonları arasında kalmaya devam ediyor. Ancak Birleşik Krallık’a vizesiz erişim de garanti değil: Londra, 2023 yılında vatandaşlık programı nedeniyle Dominika vatandaşlarına vize zorunluluğu getirdi. Schengen’e vizesiz erişimin kaybedilmesi, pasaportun yatırımcılar açısından cazibesini önemli ölçüde azaltacaktır.

Vizesiz erişim olmadan programları sürdürmek, ülkelerin kendileri için de zor bir tercih. Maliyeti $230,000 ve üzeri olan bir Karayip pasaportunu, vatandaşlığın $130,000–$165,000 karşılığında ve daha hızlı alınabildiği Vanuatu seçeneğiyle rekabet ederek pazarlamak daha güç olacaktır.

İran vatandaşları ise programlara ya kabul edilmiyor ya da yalnızca katı koşullar altında başvurabiliyor. Fiyatların düşürülmesi ve kuralların yeniden düzenlenmesi talebi destekleyebilir, ancak gelirlerin önceki seviyelerde kalmasını garanti etmez.

Bununla birlikte, vizesiz erişimin kaybedilmesi programın mutlaka sona ereceği anlamına gelmiyor. Vanuatu örneği bunu doğruluyor: AB, vize muafiyetini 2022’de askıya aldı ve Aralık 2024’te tamamen kaldırdı. Buna rağmen program geliri sonrasında yalnızca %4 düştü, 2025 yılında ise %57 arttı.

Vanuatu, 2026’nın ilk yarısında vatandaşlık programlarından rekor düzeyde, $95,5 milyon gelir elde etti. Bu tutar, kamu gelirlerinin %39’una karşılık geliyor. Üstelik ülke, hem Schengen Bölgesi’ne hem de Birleşik Krallık’a vizesiz erişimini kaybetmiş durumda.

Dolayısıyla Karayip ülkelerinin, Avrupa’ya vizesiz erişimden vazgeçme pahasına programlarını sürdürme ihtimali göz ardı edilemez.

Karayip Pasaportu Sahipleri Ne Yapmalı?

İki temel senaryo söz konusu:

  1. Karayip ülkeleri programlarını kapatır ve AB vize muafiyetini korur. Bu durumda mevcut pasaport sahipleri Avrupa’ya vizesiz seyahat etmeye devam edebilir. Ancak programların kapatılması tek başına vize muafiyetinin korunmasını garanti etmez: nihai karar AB’ye aittir.
  2. Ülkeler programlarını sürdürür ancak vize muafiyetini kaybeder. Kısıtlamalar, hem yerel halkı hem de yatırım yoluyla vatandaşlık alan kişileri kapsayabilir. Uygulanacak koşullar AB’nin kararına bağlı olacaktır.

Karayip pasaportu sahipleri açısından ikinci senaryo elbette daha olumsuz: alışılmış seyahat düzenlerini doğrudan değiştiriyor. Bununla birlikte, vize muafiyetinin kaldırılması tek başına pasaportların iptal edilmesi veya vatandaşlığın kaybedilmesi anlamına gelmiyor.

Hangi Çözüm Değerlendirilebilir?

Vize politikalarındaki değişikliklerden daha az etkilenmenin yollarından biri, ikinci pasaportu bir Schengen ülkesinde oturum izniyle tamamlamak. Halihazırda bir Karayip pasaportunuz varsa bir sonraki adımınız, yatırım yoluyla Yunanistan oturum izni almak olabilir.

Vizesiz seyahat imkânı sunan bir pasaport ile oturum izni farklı haklar sağlar. Pasaport, önceden vize başvurusu yapmadan Schengen Bölgesi’ne kısa süreli ziyaretlerde bulunmanıza olanak tanır. Yunanistan Golden Visa programı ise Yunanistan’da yaşama ve diğer Schengen ülkelerine kısa süreli seyahat etme hakkı verir. Bu haklar, oturum statünüze dayanır ve vatandaşı olduğunuz ülkenin vize muafiyeti kaldırıldığında kendiliğinden ortadan kalkmaz.

Oturum izni ayrıca bankacılık, sağlık ve diğer hizmetlere erişime ilişkin yerel kurallar çerçevesinde Yunanistan’da daha uzun süre kalmayı, çocuklarınızın eğitimini ve günlük yaşamınızı planlamanıza olanak tanır.

Halihazırda bir Karayip pasaportunuz varsa Yunanistan oturum iznine başvurma seçeneğini değerlendirebilirsiniz. Henüz ikinci bir vatandaşlığınız yoksa seçeneklerden biri, önce Vanuatu vatandaşlığı almak, ardından Yunanistan Golden Visa programına başvurmak. Sürece başlamadan önce sahip olduğunuz tüm vatandaşlıklar dikkate alınarak başvuru koşullarına uygunluğunuzun değerlendirilmesi önemlidir.

İster halihazırda bir Karayip pasaportunuz olsun ister ikinci vatandaşlık üzerinden ilerlemeyi düşünüyor olun, Astons uzmanları durumunuzu değerlendirebilir, mevcut seçenekleri açıklayabilir ve sonraki adımlarınızı planlamanıza yardımcı olabilir. Ücretsiz danışmanlık için bizimle iletişime geçin.